W wielu firmach pojawia się moment, w którym zwykłe sprawozdania finansowe przestają wystarczać do pokazania pełnego obrazu działalności. Coraz częściej trzeba uwzględnić wpływ na środowisko, pracowników czy sposób zarządzania, a to wymaga nowych zasad raportowania. W tym kontekście coraz częściej pojawia się pojęcie csrd, które wiąże się z obowiązkami informacyjnymi dla przedsiębiorstw działających w Unii Europejskiej. Warto zrozumieć, czego dotyczą te przepisy, od kiedy zaczynają obowiązywać i jak przygotować się do zmian w praktyce.
Na czym polega dyrektywa CSRD i czego dotyczy
Dyrektywa dotycząca raportowania zrównoważonego rozwoju wprowadza nowe zasady publikowania informacji niefinansowych przez przedsiębiorstwa. Chodzi o to, aby dane o działalności firmy były bardziej przejrzyste i porównywalne, a inwestorzy oraz partnerzy mogli lepiej ocenić jej wpływ na otoczenie.
W praktyce oznacza to rozszerzenie zakresu raportów o informacje związane z ochroną środowiska, polityką społeczną, ładem korporacyjnym oraz zarządzaniem ryzykiem. CSRD zastępuje wcześniejsze regulacje dotyczące raportowania niefinansowego i obejmuje znacznie większą grupę przedsiębiorstw niż poprzednie przepisy. Więcej dowiesz się z tego artykułu: https://jdp-law.pl/newsletter/implementacja-csrd-do-polskiego-porzadku-prawnego-biuletyn-esg/
Najczęściej w raportach wymagane są dane dotyczące:
- emisji gazów cieplarnianych;
- zużycia energii i surowców;
- warunków pracy i polityki zatrudnienia;
- struktury zarządzania i nadzoru;
- ryzyk związanych ze zmianami klimatu.
Zakres informacji nie jest jednak identyczny dla wszystkich podmiotów, ponieważ zależy od wielkości firmy oraz charakteru jej działalności.
CSRD od kiedy obowiązuje – harmonogram zmian
Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest to, csrd od kiedy zaczyna obowiązywać w praktyce i które firmy muszą przygotować się jako pierwsze. Wprowadzenie nowych zasad zostało rozłożone na kilka etapów, aby przedsiębiorstwa miały czas na dostosowanie systemów raportowania.
Harmonogram wdrażania wygląda następująco:
- Od 2024 roku – obowiązek dla dużych spółek już objętych wcześniejszym raportowaniem niefinansowym.
- Od 2025 roku – obowiązek dla pozostałych dużych przedsiębiorstw spełniających kryteria wielkości.
- Od 2026 roku – obowiązek dla małych i średnich spółek notowanych na giełdzie.
- Od 2028 roku – obowiązek dla wybranych firm spoza Unii Europejskiej prowadzących działalność na jej terenie.
Właśnie dlatego hasło „dyrektywa csrd od kiedy” pojawia się często w rozmowach działów finansowych i compliance. Każda organizacja musi sprawdzić, do której grupy należy, ponieważ terminy nie są takie same dla wszystkich.
Które firmy obejmuje dyrektywa CSRD
Nowe przepisy znacząco rozszerzają grono podmiotów zobowiązanych do raportowania. Nie chodzi już wyłącznie o największe spółki giełdowe, lecz także o przedsiębiorstwa, które spełniają określone kryteria wielkości.
Do firm objętych regulacjami zalicza się przede wszystkim:
- duże spółki spełniające co najmniej dwa z trzech warunków – wysoki przychód, duża liczba pracowników, znaczny bilans;
- spółki notowane na rynku regulowanym;
- instytucje finansowe, w tym banki i ubezpieczycieli;
- wybrane przedsiębiorstwa spoza UE działające na rynku unijnym.
Warto pamiętać, że nawet jeśli firma nie podlega obowiązkowi bezpośrednio, może zostać objęta raportowaniem pośrednio jako część łańcucha dostaw większego podmiotu. W praktyce oznacza to konieczność gromadzenia danych również w mniejszych organizacjach współpracujących z dużymi spółkami.
Jak przygotować firmę do nowych obowiązków raportowych
Wdrożenie zasad raportowania niefinansowego wymaga zmian organizacyjnych, a nie tylko przygotowania jednego dokumentu w roku. Najczęściej trzeba uporządkować proces zbierania danych, ustalić odpowiedzialność w zespołach oraz wdrożyć nowe procedury kontrolne.
Przygotowania zwykle obejmują kilka etapów:
- Analiza, czy firma podlega regulacjom i od którego roku.
- Określenie, jakie dane będą wymagane w raportach.
- Wdrożenie systemu zbierania informacji w działach firmy.
- Ustalenie sposobu weryfikacji danych.
- Przygotowanie pierwszego raportu zgodnego z nowymi standardami.
Dobrą praktyką jest rozpoczęcie przygotowań z wyprzedzeniem, ponieważ zebranie danych środowiskowych i społecznych często wymaga zmian w codziennych procedurach. W wielu organizacjach konieczne okazuje się także szkolenie pracowników lub współpraca z doradcami zewnętrznymi.
Jakie informacje trzeba będzie ujawniać w raportach
Zakres raportowania w ramach nowych przepisów jest szerszy niż wcześniej i opiera się na standardach europejskich. Firmy muszą pokazać nie tylko wyniki, lecz także ryzyka, cele i działania podejmowane w dłuższym okresie.
Najczęściej wymagane są dane z obszarów:
| Obszar | Przykładowe informacje |
|---|---|
| Środowisko | emisje CO2, zużycie energii, gospodarka odpadami |
| Sprawy społeczne | warunki pracy, bezpieczeństwo, różnorodność |
| Zarządzanie | struktura władz, kontrola wewnętrzna, etyka |
| Ryzyko | zagrożenia klimatyczne, regulacyjne, reputacyjne |
Raport musi być spójny z danymi finansowymi i podlegać weryfikacji, dlatego przygotowanie go wymaga współpracy wielu działów, a nie tylko księgowości.
Dlaczego temat CSRD dotyczy także mniejszych firm
Choć obowiązek raportowania w pierwszej kolejności obejmuje duże podmioty, zmiany wpływają na cały rynek. Partnerzy biznesowi, banki oraz inwestorzy coraz częściej oczekują danych dotyczących wpływu działalności na środowisko i społeczeństwo.
W praktyce oznacza to, że nawet firmy bez formalnego obowiązku mogą zostać poproszone o przekazanie informacji potrzebnych do raportów większych kontrahentów. Dotyczy to szczególnie branż produkcyjnych, logistycznych i usługowych współpracujących z dużymi grupami kapitałowymi.
Wcześniejsze uporządkowanie danych i procedur pozwala uniknąć problemów w momencie, gdy partner biznesowy zacznie wymagać informacji potrzebnych do raportu zgodnego z CSRD. Dlatego wiele organizacji zaczyna przygotowania jeszcze przed datą, od której przepisy zaczynają je formalnie obowiązywać.
Co warto sprawdzić już teraz przed wejściem nowych przepisów
Zanim pojawi się obowiązek sporządzania raportu, dobrze jest ocenić aktualny stan przygotowania firmy. Dzięki temu łatwiej zaplanować działania i rozłożyć je w czasie, zamiast wprowadzać zmiany w pośpiechu.
Najczęściej warto zwrócić uwagę na:
- czy firma zbiera dane środowiskowe w sposób systematyczny;
- czy istnieją procedury dotyczące etyki i zarządzania;
- czy dostępne są informacje o zużyciu energii i emisjach;
- czy dział finansowy współpracuje z innymi działami przy raportach;
- czy zarząd zna harmonogram wynikający z dyrektywy.
Takie przygotowanie pozwala spokojnie przejść przez zmiany i uniknąć sytuacji, w której raport trzeba tworzyć w bardzo krótkim czasie. W przypadku nowych regulacji największym wyzwaniem zwykle nie jest sam dokument, lecz zebranie rzetelnych danych z całej organizacji.